Kenniseconomie

Kenniseconomie
De ‘kenniseconomie’ is een maatschappij waarin de productiefactor ‘kennis’ een steeds belangrijkere plaats inneemt naast de drie traditionele productiefactoren arbeid, natuur en kapitaal. De verwachting is dat een significant deel van de economische groei voortkomt uit vooral technische kennis.

Kennis genereren en optimaal benutten

Machines zijn verplaatsbaar en staan inmiddels ook in landen met een sterk opkomende economie. Daardoor levert de aanschaf van een nieuwe machine hooguit tijdelijk concurrentievoordeel. In landen met hoge lonen en hoge lasten moet het concurrentievoordeel komen uit het toepassen van hoogwaardige kennis. Dit geldt voor OEM’ers en ook voor de toeleveranciers behorend tot het MKB.

Opleidingsniveau van de Nederlandse beroepsbevolking

Thans is ongeveer een derde van de beroepsbevolking hoog opgeleid (hbo of universitair). In 2030 zal dat 45% of zelfs iets meer zijn. De industrie blijft daarbij achter. Thans is daar amper 25% hoog opgeleid. Cijfers van 2006 zijn hieronder gegeven (deels gebaseerd op cijfers 2003).

Kenniseconomie

Universiteiten genereren kennis

Wetenschappers aan universiteiten onderzoeken de (natuur-)verschijnselen en zij trachten daarin wetmatigheden te ontdekken. De aldus verkregen kennis komt beschikbaar via wetenschappelijke artikelen. Grote ondernemingen hebben doorgaans voldoende academici in dienst om deze hoogwaardig kennis op te pakken en voor hun doel toepasbaar te maken. Ook de zogenaamde start-ups komen veelal voort uit universitair onderzoek en passen deze kennis toe. De MKB-bedrijven hebben meer moeite met het oppakken van deze wetenschappelijke kennis.

Wetenschappelijke publicaties

De output van universiteiten wordt gemeten aan het aantal artikelen in wetenschappelijke tijdschriften, of nog beter het aantal malen dat deze artikelen door anderen worden geciteerd. Volgens de Britse Royal Society behoort Nederland met een aandeel van 2,7% tot de top tien van meest geciteerde landen, voor landen als Spanje, Australië en Zwitserland. China komt met inmiddels een aandeel van 3,7% in deze rangorde sterk opzetten.
Volgens de Times University Ranking behoren alle 12 Nederlandse universiteiten tot de wereld top-200.

Het hbo kan meer doen aan het toepasbaar maken van kennis

Aan het hbo zijn veel academisch geschoolde docenten. Zij kunnen wetenschappelijke artikelen lezen en met hun studenten ervaring opdoen in het toepassen van deze kennis, bijvoorbeeld in duurzaam construeren met nieuwe materialen. Het accent ligt op onderzoek; meer willen weten. Dit leren toepassen van kennis is nog precompetitief en kan daardoor gezamenlijk met bedrijven worden uitgevoerd. Het eigenlijke ontwikkelen van producten komt daarna en dat doen de aan zo’n project deelnemende bedrijven daarna zelf. Een sprekend voorbeeld van hoe ondernemingen gezamenlijk onderzoek verrichten en vervolgens de ontwikkeling zelf doen, is het DevLab.

Kennisdiffusie, het voorbeeld van het DevLab

Dertien mkb-ondernemers in de elektrotechniek hebben gezamenlijk het DevLab opgericht. Dit gezamenlijke laboratorium is gevestigd op de campus van de Technische Universiteit Eindhoven. Hier onderzoeken een lector, docenten en studenten van een hbo samen met inmiddels ook promovendi hoe je nieuwe kennis kunt toepassen. Regelmatig komen de ondernemers hier bij elkaar. Zij pakken de nieuwe kennis op en ontwikkelen vervolgens daarmee hun eigen producten.

Bedrijven passen kennis toe

Het is aan bedrijven om kennis toe te passen en daarmee ervaring op te bouwen. Met toenemende ervaring neemt de kwaliteit toe en dalen de kosten.

De ervaringscurve

Een vuistregel uit de praktijk luidt: een organisatie leert door te doen, waarbij elke keer als de ervaring verdubbelt de kosten met 10 tot 30% dalen. De tweede keer dat men een proces uitvoert gaat dat gemakkelijker dan de eerste keer. De vierde keer gaat weer gemakkelijker en de achterste keer nog gemakkelijker. Bij de duizendste keer zijn de kosten gedaald ten opzichte van de vijfhonderdste keer. Bij al deze stappen is de ervaring verdubbeld en dalen de kosten en neemt de kwaliteit toe. Deze ervaringscurve is bij tal van producten onderzocht. variërend van auto's, schepen, consumentenproducten en bij het afsluiten van verzekeringen.

Science park

Het streven is om te komen tot een cluster van universiteiten, marktgerichte opleidings- en kennisinstituten en bedrijven naar voorbeeld van Silicon Valley, waar kennis wordt gegenereerd, toepasbaar gemaakt en toegepast (Zie Publicaties: 'De voordelen van een science park').

Door het toepassen van kennis is innovatie mogelijk, hetgeen leidt tot nieuwe producten of diensten en maakt daarmee economische groei mogelijk.